پایگاه اینترنتی دوباره. مرجان حاجی رحیمی - اغلب خبرهایی که این روزها به گوش می رسد،خبر تخریب و یا تهدید به نابودی میراث فرهنگی و پیشینه تاریخی کشور است.خبرهایی تلخ که تلخی اش هنگامی بیشتر می شود که متوجه می شوی سازمان عریض و طویلی چون سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور برای حفظ آنها و پیشگیری از تخریبشان اقدامی نمی کند و همچون نوش دارو پس از مرگ سهراب،در مواردی پیش قدم می شود که کار از کار گذشته است.این امر در موارد مشابهی چون احداث سد سیوند و یا برج جهان نمای اصفهان به وضوح نمایان است.
ناهماهنگی دستگاه های دولتی با سازمان میراث فرهنگی،نداشتن نقشه آمایش سرزمینی و نمایش همه تپه ها و محوطه های باستانی و تاریخی در آن و در اختیار سازمان ها و نهادهای دولتی گذاشتن این نقشه،عدم استفاده سازمان میراث فرهنگی از قدرت اجرایی خود (رییس این سازمان،معاون رییس جمهور است) و عدم پیگیری و شکایت های قانونی این سازمان از متخلفان باعث شده تا هرروز شاهد تخریب آثار باستانی ملی و فراملی باشیم.
اما گویی پیکان تخریب دستگاه های دولتی بیشتر میراث جهانی ما را نشانه رفته است.وزارت نیرو سد سیوند را در حریم محوطه باستانی پاسارگاد تأسیس می کند.برج جهان نمای 48 متری با مجوز شهرداری اصفهان در حریم میدان نقش جهان قدعلم می کند.آلودگی پالایشگاه های نفت و گاز مرودشت بر تخت جمشید اثر می گذارد و در تازه ترین اقدام این بار نوبت چغازنبیل سه هزار و 200 ساله خوزستان است.
محوطه تاریخی چغازنبیل در استان خوزستان،35 کیلومتری جنوب شرقی شهر باستانی شوش قرار دارد.این شهر در اویل قرن 13 قبل از میلاد توسط پادشاه ایلامی «اونتاش نپیریشا» در نزدیکی رود دز ساخته و «دوراونتاش» نامیده شد.در مرکز شهر معبد عظیمی به صورت چند طبقه بنا شد که امروز تنها دو طبقه از آن پابرجاست.این معبد «زیگورات» نام گرفت و به دو تن از خدایان بزرگ ایلامی یعنی «اینشوشیناک» و «نپیریشا» اهدا شد.معبد چغازنبیل بزرگترین اثر معماری به جا مانده از تمدن ایلامی است که بین سالهای 1951 تا 1962 توسط دکتر «رومن گیرشمن» فرانسوی کشف شد.این محوطه تاریخی در اجلاس کمیته میراث جهانی که در سال 1979 در مصر برگزار شد به همراه تخت جمشید و نقش جهان به عنوان نخستین آثار ایرانی در فهرست جهانی یونسکو جاگرفت.
مجموعه معماری خورهه محلات که یکی از بناهای کم نظیر دوره اشکانی است به معبد چغازنبیل شباهت دارد.هردوی این آثار 45 درجه به سمت شمال شرق منحرف شده اند که این نشان از تأثیر معماری چغازنبیل بر آثار پس از خود است.
از آثار بی نظیر معبد چغازنبیل می توان به آجرهای آن اشاره کرد که روی بیشتر آنها با خطوط میخی،ایلامی و اکدی به نام و نسب پادشاه سازنده بنا اشاره شده و مشخص کرده که این بنا چگونه و برای چه هدفی ساخته شده است.در سطح آجر فرش محوطه تاریخی چغازنبیل نیز بیش از چهار ردپای متوسط انسان یافت شده که گمان می رود به کودکان تعلق دارد.چندین جای پای حیوانات از نژاد گربه سانان نیز وجود دارد چرا که مردمان سه هزار و 200 سال پیش خشت ها را در کنار دریا و در معرض نور خورشید خشک می کردند که عبور از روی آنها باعث نقش بستن جای پایشان می شد.به گفته کارشناسان،قدیمی ترین ردپای انسان یافته شده در جهان در معبد زیگورات است.
اما طمع نفت با قیمتی برای هر بشکه بیش از 60 دلار،مسئولان وزارت نفت را برآن داشت تا بدون اطلاع سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان خوزستان در حریم تاریخی چغازنبیل و در فاصله 300 متری باروی سوم معبد چغازنبیل اقدام به حفر چاههایی با هدف شناسایی ذخایر زیرزمینی این منطقه کنند.طمع درآمدهای ارزی بیشتر،آنها را به نابودی تاریخی کشور ترغیب کرد.
نگهبانان چغازنبیل به طور اتفاقی از وجود این چاه ها باخبر شدند و چه بسا اگر آنها نیز به این چاه ها توجه نمی کردند چغازنبیل نیز اکنون مانند ارگ بم با خاک یکسان می شد اما این بار نه به خاطر یک بلای طبیعی بلکه به خاطر انفجارهای نفتی.
«سعید محمدپور»،کارشناس مسوول حقوقی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری خوزستان در این باره می گوید:شرکت نفت در هر 75 متر یک لوله پلیکای سه متری به قطر سه اینچ پر از مواد منفجره تی ان تی در شعاع چهار کیلومتری قبل و بعد از معبد کارگذاشته است.
او می افزاید:با توجه به شدت انفجار تی ان تی و اینکه ساختار لایه های زمین در آن منطقه رسوبی است و به طور حتم هرگونه انفجار باعث تکان خوردن لایه های زیرزمین و تخریب معبد باستانی زیگورات خواهد شد.
محمدپور تأکید می کند که مدیریت اکتشاف شرکت نفت این اقدام را بدون اطلاع سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان خوزستان انجام داده اند.این در حالی است که «محمد علی زاده محمدی» معاون مدیر در امور اکتشاف شرکت ملی نفت درباره حریم باستانی زیگورات اضهار بی اطلاعی و تاکید می کند: عملیات لرزه نگاری به محوطه تاریخی چغازنبیل آسیب نمی رساند.
همچنین اطراف چغازنبیل چاه هایی به عمق 15 متر و عرض 5سانتی متر برای سه مسیر انفجاری جهت کاوش لایه های زیرزمین حفر شده اند .
محمدپور می گوید: در حال حاضر به مهندسان شرکت نفت اعلام کرده ایم که با توجه به خطرات احتمالی این انفجارها برای چغازنبیل،اجازه هیچ گونه فعالیتی را ندارند.
او می افزاید:باید مهندسان شرکت نفت مشخص کنند که قصد استفاده از چند تن تی ان تی را دارند و آنها را در چه عمقی کار گذاشته و نحوه انفجار چگونه است.
به این ترتیب باید با لرزه نگاری مشخص شود که هر انفجار چه قدر شدت دارد.
«مهدی مداحی»مسوول پایگاه پژوهشی هفت تپه و چغازنبیل نیز می گوید:در سطح استان خوزستان چاه های انفجاری زیادی وجود دارد.باید شرکت نفت عملیات خود را به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان تحویل دهد تا مشخص شود که این چاه ها از کنار کدام تپه و سایت های تاریخی می گذرد.
اما گویا مسوولان شرکت نفت به حفاری و انفجار در این چاه ها اصرار دارند چرا که موضوع را به بررسی در هیات وزیران موکول کرده اند و به این ترتیب ما که توان حل مشکلات موجود بین دستگاه ها دولتی را در مورد میراث فرهنگی کشور نداریم دوباره دست به دامان یونسکو می شویم شاید از طریق اهمیت چغازنبیل در فهرست آثار جهانی بتوانیم کاری از پیش ببریم.سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در نامه ای به نمایندگان مجلس و یونسکو خواستار توقف عملیات حفاری برای اکتشاف نفت شده است.
خبرگزاری جمهوری اسلامی - در اين رويداد كه ساعت ۲۱ و ۳۰دقيقه سه شنبه شب روي داد، خط لوله گاز ۱۴اينچ خوراك نيروگاه و ۱۶ اينچ خوراك پالايشگاه آبادان و همچنين يك خط لوله نفت تامينكننده بخشي از خوراك اين پالايشگاه دچار آتش سوزي شديد شد. 